Czy to menopauza? Sprawdź najczęstsze objawy menopauzy

Nazwa menopauza pochodzi od dwóch greckich słów: meno (miesiąc) i pausis (przerwa, zatrzymanie). Menopauza jest ostatnim krwawieniem miesięcznym, po którym przez 12 miesięcy nie występuje kolejne. Stan ten nie może być spowodowany chorobą. Okres życia, w czasie którego ma miejsce menopauza, nazywany jest przekwitaniem (klimakterium). Rozgranicza on czas prokreacji i początki starzenia się organizmu kobiety. Menopauza spowodowana jest wygasaniem czynności jajników. Łączą się z nią zmiany metaboliczne i hormonalne. Stężenie estradiolu, najważniejszego estrogenu, znacznie się obniża, co prowadzi do zmian w wielu narządach.

W Polsce menopauza najczęściej ma miejsce koło 50. roku życia (45-55 lat). Mogą ją przyspieszyć różne czynniki takie jak: palenie papierosów, utrata jajnika w młodym wieku czy czynniki dziedziczne. Menopauza trwa zazwyczaj od roku do dwóch lat. Całkowite ustanie menstruacji poprzedza okres, w czasie którego krwawienia stają się nieregularne. Jeśli menopauza wystąpi przed 40. rokiem życia, uważana jest za patologiczną i wymaga wnikliwej diagnostyki medycznej.

Menopauza, inaczej klimakterium, może objawiać się uderzeniami gorąca, nocnym poceniem się i obniżeniem nastroju. Uderzenia gorąca, będące jednym z najbardziej znanych objawów, pojawiają się nawet do roku przed menopauzą i trwają do 2-3 lat po niej. Niekiedy towarzyszy im kołatanie serca, nadmierne pocenie się lub mdłości. Uderzenia gorąca zazwyczaj są nagłe i niespodziewane. Najczęściej występują przy spożywaniu gorących pokarmów, w przypadku przebywania w ciasnych pomieszczeniach oraz przy piciu alkoholu. Poty nocne występują nad ranem i dotyczą okolicy karku, szyi i klatki piersiowej. Częstym objawem jest również obniżenie nastroju, duże natężenie lęku oraz niepokój.

W okresie okołomenopauzalnym mogą pojawić się zaburzenia nastroju: od jego przejściowego obniżenia, aż do depresji. Uważa się, że za te objawy menopauzy odpowiada zmniejszenie poziomu neuroprzekaźników (serotoniny i katecholaminy) w mózgu. Wiele kobiet w okresie menopauzy cierpi na wahania nastroju: od euforii do stanu depresyjnego. Niektóre stają się bardziej drażliwe i wybuchowe. Mogą pojawić się również zaburzenia snu, bóle głowy, uczucia zmęczenia i braku energii oraz problemy z koncentracją. Dochodzi też do spadku libido.

Wraz ze spadkiem poziomu estrogenów w ciele kobiety zachodzi wiele zmian. W skórze spada ilość kolagenu. Powstają zmarszczki, skóra traci elastyczność i staje się cieńsza. Może dojść do zaników gruczołów piersiowych. Często pojawiają się objawy ze strony układu moczowo-płciowego: suchość i świąd pochwy, częste zakażenia bakteryjne dróg moczowych, wodnista wydzielina z pochwy. Mogą wystąpić bóle w trakcie stosunku płciowego. U niektórych kobiet dochodzi do wysiłkowego nietrzymania moczu, wypadania narządu rodnego i częstych zakażeń pochwy. Mała ilość estrogenów odpowiada za szybszy rozwój miażdżycy i prowadzi do zwiększenia się ilości lipidów we krwi. W związku z tym kobiety po menopauzie są bardziej narażone na zawał serca oraz choroby naczyniowe. W okresie klimakterium następuje resorpcja wapnia z kości, co może prowadzić do osteoporozy. U kobiet po menopauzie częściej dochodzi do złamań kości. Dla okresu klimakterium charakterystyczne są też takie objawy jak bóle mięśni i stawów.

U części kobiet w wieku okołomenopauzalnym można zastosować hormonalną terapię zastępczą (HZT). Polega ona na podawaniu estrogenów i progesteronu. HZT zmniejsza ryzyko zawału serca, korzystnie wpływa na układ kostny oraz moczowo-płciowy. Istnieje jednak wiele przeciwwskazań do jej stosowania (zakrzepica żył w wywiadzie, niewydolność wątroby czy nadciśnienie). Przyjmowanie HTZ zwiększa ryzyko rozwoju nowotworów macicy i sutka, dlatego też konieczna jest regularna kontrola lekarska. To lekarz, po rozważeniu wszystkich wskazań, decyduje czy pacjentka powinna przyjmować hormonalną terapię zastępczą. Alternatywą dla HZT są fitoestrogeny, które znajdują się w roślinach strączkowych oraz soi . Mają one działanie podobne do estrogenów. Zaleca się też zwiększenie aktywności fizycznej i zdrową dietę. W przypadku wystąpienia objawów depresji stosuje się leki antydepresyjne.