Najczęstsze objawy i przebieg dny moczanowej

Najczęściej pierwsze objawy pojawiają się w nocy lub nad ranem. Chorego budzi bardzo silny ból palucha u stopy, który nasila się w ciągu następnych godzin. Napad dny może dotyczyć również stawów skokowych, kolanowych a czasami też stawów kończyny górnej.
Skóra w okolicy palucha i stawu śródstopno-paliczkowego I jest zaczerwieniona, błyszcząca i nadmiernie ucieplona. Ból nasila się podczas chodzenia. Występuje także obrzęk i szybko dochodzi do złuszczania skóry nad zajętym stawem. W obrębie zajętych stawów dochodzi do gromadzenia się płynu. Może występować też ogólnie osłabienie, gorączka i złe samopoczucie.
Opisany stan z zajęciem palucha nazywany jest podagrą.
W zaawansowanej postaci dny moczanowej może dochodzić od nieodwracalnego uszkodzenia stawów prowadzącego do niepełnosprawności.
Atak dny najczęściej sprowokowany jest złą dietą. Głównie polega on na nadmiernym spożyciu alkoholu (szczególnie piwa) i mięsa. Może być spowodowany nadmiernym wysiłkiem, urazem, zakażeniem, stosowaniem leków np. cyklosporyny, aspiryny, niektórych leków stosowanych w leczeniu nadciśnienia (diuretyków), chorobą nowotworową.
W zależności od miejsca zajętego w ostrym ataku dny moczanowej można ją określić jako:

Podagra- zapalenie stawu śródstopio-paliczkowego I.

Chiragra-zapalenie stawów ręki.

Gonagra- zapalenie stawu kolanowego.

Omagra- zapalenie stawu barkowego.

Przyczyną rozwinięcia się dny moczanowej jest podwyższony poziom kwasu moczowego we krwi (hiperurykemia). Nadmiar kwasu moczowego znajdujący się w organizmie zostaje odkładany w postaci kryształów w okolicach tkanek stawowych powodując ich zapalenie i wystąpienie objawów. Kryształy mogą odkładać się również o obrębie małżowin usznych pod postacią guzków dnawych, w nerkach a także wielu innych tkankach i narządach.
Po ostrym napadzie dny moczanowej kolejnego ataku można się spodziewać w okresie od 6 miesięcy do 2 lat. Dna moczanowa najczęściej występuje u mężczyzn po 40 roku życia i u kobiet po menopauzie.

Przebieg dny moczanowej możemy podzielić na 4 etapy:
1) Hiperurykemia bezobjawowa.
2) Napady zapalenia stawów.
3) Okresy międzynapadowe.
4) Dna przewlekła.

Na początku pojawia się Bezobjawowa hiperurykemia. Jest to okres choroby w którym w badaniach dodatkowych występuje podwyższony poziom kwasu moczowego, natomiast objawy kliniczne choroby jeszcze nigdy nie wystąpiły.
Kolejnym stadium choroby objawiają się w postaci napadu dny moczanowej. Występują tutaj objawy kliniczne dny moczanowej pod postacią ostrych napadów dny. Po pierwszym napadzie kolejnego możemy spodziewać się od 6 miesiącach do 2 lat, a z czasem napady występują coraz częściej i zwykle po ok. 5-10 latach trwania choroby dochodzi do rozwoju dny przewlekłej.
Następnie wyróżniamy okresy międzynapadowe. W okresach międzynapadowych nie obserwuje się żadnych objawów klinicznych.
Ostatnim stadium choroby nazywamy Dną przewlekłą (guzkowa). Dochodzi wtedy do przewlekłych zmian zapalnych w stawach, pojawiają się guzki dnawe w okolicach zajętych stawów, na małżowinach usznych i innych tkankach. W tej fazie choroby może dojść do zajęcia nerek i pojawienia się białkomoczu. Często pojawiają się objawy kolki nerkowej. Wraz z zajęciem nerek rozwija się nadciśnienie oraz dochodzi do zaostrzenia chorób towarzyszących.
U większości pacjentów z hiperurykemią nigdy nie wystąpią obawy kliniczne dny moczanowej. Natomiast po pierwszym ataku dny należy spodziewać się kolejnego ataku.
U pacjentów z dną przewlekłą dochodzi do zajęcia wielu stawów, powstawania guzków dnawych oraz do niewydolności nerek.

Wyróżniamy następujące typy dny moczanowej.
1)Dna pierwotna – spowodowana jest genetycznie uwarunkowaną nieprawidłowością enzymów uczestniczących w metabolizmie puryn.
2)Dna wtórna - jej przyczyną może być m.in.
-zwiększenie puryn w diecie
-nadużywanie alkoholu
-choroby nowotworowe: białaczki, niedokrwistość hemolityczna, czerwienica prawdziwa
-leki- głównie chemioterapia nowotworów, radioterapia
-choroby nerek: wielotorbielowatość nerek, nefropatie
-a także: nadmierny wysiłek fizyczny, padaczka, zaburzenia hormonalne: nadczynność przytarczyc i niedoczynność tarczycy, zawał serca, niewydolność oddechowa.
3)Dna rzekoma – spowodowana jest odkładanie się kryształów pirofosforanu wapnia (soli wapnia) w tkankach stawowych. Objawy ostrego napadu podobne są do napadu dny moczanowej, natomiast objawy narastają wolniej i występuje mniejszy ból.

W badaniach laboratoryjnych stwierdza się zwiększone stężenie kwasu moczowego w surowicy oraz zwiększone wydalanie kwasu moczowego z moczem.
Płyn stawowy pobrany do badania ma charakter zapalny oraz obecne są w nim kryształy moczanu sodu. W badaniu RTG widoczne są zmiany destrukcyjne w obrębie stawów, natomiast guzki dnawe nie są widoczne na zdjęciach RTG.