Jak sprawdzić i rozpoznać pierwsze objawy stwardnienia rozsianego?

Przyczyny choroby nie są jeszcze do końca poznane. Obserwacje kliniczne i badania doświadczalne pozwalają przypuszczać, że jest to proces o podłożu autoimmunologicznym, który występuje u osób z predyspozycjami genetycznymi, narażonych na niekorzystne czynniki środowiskowe. Czynnikami takim są infekcje wirusowe (wirus Epsteina-Barr, Herpes simplex HHV-1 i HHV-2, wirus różyczki, Human herpesvirus 6 (HHV-6), retrowirus MSRV, CDV (Canine Distemper Virus) – wirus nosówki, JC polyomavirus), bakterie (Chlamydophila pneumoniae, krętki Spirochaetaceae i Leptospiraceae), znaczenie ma także duża ilości produktów odzwierzęcych w diecie i konserwacja mięsa z użyciem azotanów. Za czynników wyzwalających chorobę można także uznać stres i palenie tytoniu.

W zależności od zaawansowania choroby (lokalizacji procesu chorobowego w obrębie ośrodkowego układu nerwowego), pierwsze objawy mogą być różnorodne. Najczęściej dotyczą zaburzeń czucia kończyn (parestezje, drętwienia), zaburzeń równowagi i chodu, utraty wzroku w jednym oku, osłabienia siły mięśniowej.
Objawy stwardnienia rozsianego mogą być jednak bardziej nietypowe, np.:

objaw Lhermitte'a – uczucie "przebiegania prądu" wzdłuż kręgosłupa;

zawroty głowy, zaburzenia koncentracji i logicznego myślenia, zaburzenia percepcji, utrata pamięci krótkotrwałej;

zaburzenia mowy (dyzartria) – zmiana rytmu, mowa skandowana (przy uszkodzeniach móżdżku), spowolniona, bełkotliwa;

trudności z połykaniem (dysfagia);

zaburzenia funkcji jelit – zaparcia, częste lub niepełne wypróżnianie, utrata kontroli nad wypróżnieniem.

nietrzymanie moczu, nagłe parcie na mocz, zatrzymanie moczu;

uczucie nagłego zmęczenia, niewspółmiernego do wykonanej pracy;

obniżenie nastroju i depresja.

W celu rozpoznania choroby konieczna jest wizyta w poradni neurologicznej. W wywiadzie istotna jest obecność co najmniej dwóch rzutów choroby związanych z drastycznym pogorszeniem przewodzenia nerwowego. Każdy z nich powinien trwać minimum 24 godziny, a odstęp między nimi nie powinien być mniejszy niż 30 dni. Następnie wykonuje się badania kliniczne. Najistotniejszym jest rezonans magnetyczny mózgu i rdzenia kręgowego (MRI). Wykonując to badanie można zaobserwować zmiany zapalne w obrębie istoty białej, także te, które nie dają jeszcze objawów klinicznych, jest również wskaźnikiem zwracającym uwagę na przewlekłą postać choroby. Dodatkowo wykonuje się badanie płynu mózgowo-rdzeniowego w kierunku obecności przeciwciał, które są charakterystyczne w przebiegu Stwardnienia rozsianego (prążki oligoklonalne, produkowane przez pobudzone tkanki wewnątrz układu nerwowego) oraz potencjały wywołane (wzrokowe, pniowe i somatosensoryczne) w celu wykazania zaburzenia przewodzenia impulsów nerwowych.

Stwardnienie rozsiane może dawać podobne objawy do innych chorób neurologicznym lub autoimmunologicznych, np. infekcji ośrodkowego układu nerwowego, ostre rozsianego zapalenie mózgu i rdzenia, zapalenie naczyń mózgowych, udaru lub guza mózgu, chłoniaków, naczyniaków jamistych, zespołu antyfosfolipidowego czy tocznia.
Dlatego też niezbędne jest przeprowadzenie kompleksowej diagnostyki przed wdrożeniem leczenia przez lekarza neurologa.