Chrapiesz, budzisz się niewyspany i z bólem głowy... Może to obturacyjny bezdech senny?

Drogi oddechowe mogą zapadać się z powodu osłabionej aktywności mięśni czy cech anatomicznych, które powodują zwężenie się dróg oddechowych. W rezultacie powietrze nie może dotrzeć do płuc i podnosi się poziom dwutlenku węgla we krwi, co powoduje występowanie zaburzeń snu.
Na obturacyjny bezdech senny szczególnie narażone są osoby otyłe (ok. 70% chorych to z BMI>30). Każdy wzrost masy ciała o 10% zwiększa ryzyko zachorowania sześciokrotnie. Dodatkowo istotny jest obwód szyi >43 cm u mężczyzn i >40 cm u kobiet oraz tzw. skorygowany obwód szyi >48 cm (oblicza się go dodając do zmierzonego obwodu szyi 4 cm w przypadku występowania nadciśnienia tętniczego, 3 cm w przypadku nawykowego chrapania, kolejne 3 cm przy epizodach dławienia lub duszenia się w nocy).
Na obturacyjnych bezdech senny są narażone następujące osoby:

mężczyźni . 40 rż. i kobiety > 50 rż.;

osoby, u których występują zaburzenia budowy (szczególnie zaburzenia rozwojowe żuchwy) lub czynności górnych dróg oddechowych;

osoby z nieleczoną lub źle kontrolowaną niedoczynnością tarczycy;

osoby palące tytoń, stosujące leki uspokajające, spożywające alkohol przed snem.

Oprócz wspominanego wyżej chrapania, zazwyczaj bardzo głośnego, przerywanego okresami bezdechu, do najczęstszych objawów należą:

niespokojny sen, częste wybudzanie, nadmierna senność w ciągu dnia;

poranny ból głowy, będący skutkiem nocnego niedotlenienia mózgu;

zaburzenia koncentracji;

depresja, zaburzenia libido;

wzmożona potliwość;

kołatanie serca, ból w klatce piersiowej;

zgaga, suchość w jamie ustnej.

Jest ich wiele, przede wszystkim związane z układem krwionośnym. Mowa tu o nadciśnieniu tętniczym (występuje u ponad 50% chorych) oraz zaburzeniach rytmu serca. Kolejnym powikłaniem związanym z bezdechem sennym jest choroba niedokrwienna mięśnia sercowego, a nawet zawał serca (OBS zwiększa ryzyko incydentu wieńcowego 2-4 razy). Może pojawić się także depresja i zaburzenia potencji. Wzrasta także ryzyko spowodowania wypadku komunikacyjnego.

Przede wszystkim zgłosić się do lekarza pierwszego kontaktu, który w zależności od przyczyny i stopnia zaawansowania choroby zaleci dalsze postępowanie.
Do podstawowych badań stosowanych w diagnostyce OBS należy polisomnografia, polegająca na zapisie podczas snu EEG, EKG, EOG, EMG, pomiarze wysycenia krwi tlenem oraz rejestracji ruchów oddechowych klatki piersiowej i brzucha, przepływu powietrza przez drogi oddechowe, pozycji ciała i ruchów kończyn.

W zależności od stopnia ciężkości OBS terapia przybiera zróżnicowaną formę. U większości osób z bezdechem sennym wystarczy zmiana stylu życia. Przede wszystkim należy ćwiczyć w celu zmniejszenie wagi ciała. Należy bezwzględnie unikać spożywania alkoholu przed snem. Osoby takie powinny całkowicie z palenia tytoniu. Z domowych sposobów, który też przyczynia się do zmniejszenia bezdechu sennego jest spanie w konkretnej pozycji np. na boku. Jednak w wielu przypadkach to za mało. U części osób z zaawansowanym bezdechem sennym konieczne będzie zastosowanie bardziej skomplikowanych metod, jak np. urządzeń do terapia wspomagającej oddychanie za pomocą utrzymywania dodatniego ciśnienia powietrza w drogach oddechowych (CPAP).
Leczenie operacyjne stosuje się jako uzupełnienie CPAP u wyselekcjonowanych chorych, najczęściej w formie korekcji zmian anatomicznych (np. plastyka podniebienia lub języczka, osteotomia kości gnykowej itp.).